Endometriozis Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Endometriozis, rahim iç tabakasını oluşturan dokunun (endometrium) rahim dışında büyümesiyle karakterize kronik bir hastalıktır. Dünya genelinde üreme çağındaki kadınların yaklaşık %10’unu etkileyen bu durum, şiddetli ağrı ve kısırlığa neden olabilir. Erken tanı ve doğru tedavi yaklaşımıyla endometriozis belirtileri başarıyla yönetilebilir ve yaşam kalitesi önemli ölçüde artırılabilir.

Bu Makalede Öğrenecekleriniz

Endometriozis nedir ve nasıl gelişir
Dikkat edilmesi gereken belirtiler
Hastalığın evreleri ve tipleri
Tanı için kullanılan yöntemler
Güncel tedavi seçenekleri
Endometriozis ve gebelik ilişkisi
Beslenme ve yaşam tarzı önerileri
Sık sorulan sorular ve uzman yanıtları

Endometriozis Nedir?

Endometriozis, normalde yalnızca rahmin iç yüzeyini kaplayan endometrium dokusunun rahim dışındaki bölgelerde büyümesidir. Bu doku en sık yumurtalıklar, fallop tüpleri, rahim dış yüzeyi, bağırsaklar ve pelvik periton (karın zarı) üzerinde görülür.

Rahim dışında büyüyen bu doku da normal endometrium gibi davranır: her adet döngüsünde hormonlara yanıt olarak kalınlaşır, parçalanır ve kanar. Ancak bu kan ve doku vücuttan atılamadığı için çevresindeki dokularda iltihaplanma, ağrı ve yapışıklıklara neden olur.

Endometriozis İstatistikleri

Görülme sıklığı: Üreme çağındaki kadınların %6-10’u
Etkilenen kadın sayısı: Dünyada yaklaşık 190 milyon kadın
Tanı gecikmesi: Ortalama 7-10 yıl (belirtiler başladıktan tanıya kadar)
Kısırlık ilişkisi: İnfertil kadınların %30-50’sinde endometriozis bulunur
Başlangıç yaşı: Genellikle 25-35 yaş arası, ancak ergenlikte de başlayabilir

Endometriozis Belirtileri Nelerdir?

Endometriozis belirtileri kişiden kişiye büyük farklılık gösterebilir. Bazı kadınlarda hafif belirtiler görülürken, bazılarında günlük yaşamı ciddi şekilde etkileyen şiddetli semptomlar ortaya çıkabilir. Hastalığın evresi ile belirti şiddeti her zaman orantılı değildir.

Temel Belirtiler

Pelvik Ağrı (Kronik Kasık Ağrısı): Endometriozis’in en karakteristik belirtisidir. Ağrı genellikle adet döneminde şiddetlenir ancak döngü boyunca devam edebilir. Zamanla normal adet ağrısından çok daha şiddetli hale gelir ve ağrı kesicilere yanıt vermeyebilir.

Dismenore (Şiddetli Adet Ağrısı): Normal adet kramplarından farklı olarak, endometriozis’e bağlı ağrı:

Adet başlamadan 1-2 gün önce başlar
Adet boyunca ve sonrasında devam eder
Bele, bacaklara ve sırta yayılabilir
Yıllar içinde giderek şiddetlenir
Günlük aktiviteleri engelleyecek düzeyde olabilir

Disparoni (Cinsel İlişki Sırasında Ağrı): Derin penetrasyon sırasında veya sonrasında ağrı hissedilir. Özellikle belirli pozisyonlarda daha belirgin olabilir. Bu durum, kadınların cinsel yaşamını ve ilişkilerini olumsuz etkileyebilir.

Ağrılı İdrar ve Dışkılama: Özellikle adet döneminde:

İdrar yaparken ağrı veya yanma
Dışkılama sırasında ağrı
Dışkıda kan görülmesi (nadir)
Kabızlık veya ishal

Ağır veya Düzensiz Adet Kanaması:

Normalden fazla kanama (menoraji)
Dönemler arası lekelenme veya kanama
Adet döngüsünde düzensizlik

Kısırlık (İnfertilite): Endometriozis, kadınlarda kısırlığın önemli nedenlerinden biridir. Hamile kalamayan kadınların değerlendirmesinde sıklıkla endometriozis saptanır.

Diğer Olası Belirtiler

Kronik yorgunluk ve halsizlik
Şişkinlik ve hazımsızlık
Bulantı (özellikle adet döneminde)
Bel ağrısı
Baş ağrısı
Adet döneminde ateş veya titreme
Depresyon ve anksiyete

Nadir Görülen Belirtiler

Endometriozis nadir durumlarda akciğerler, diyafram veya diğer uzak organlarda da görülebilir. Bu durumda:

Adet döneminde öksürükle kan gelmesi
Omuz ağrısı
Göğüs ağrısı

Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

Aşağıdaki durumlardan herhangi birini yaşıyorsanız mutlaka bir kadın hastalıkları uzmanına başvurun:

Şiddetli adet ağrısı yaşıyorsanız ve ağrı kesiciler yeterli gelmiyorsa
Adet ağrılarınız yıllar içinde giderek kötüleşiyorsa
Cinsel ilişki sırasında ağrı yaşıyorsanız
Adet döneminde bağırsak veya mesane semptomları yaşıyorsanız
Bir yıldan uzun süredir hamile kalmaya çalışıyor ancak başarılı olamıyorsanız
Kronik pelvik ağrınız günlük yaşamınızı etkiliyorsa

Endometriozis Neden Olur?

Endometriozis’in kesin nedeni hâlâ tam olarak bilinmemekle birlikte, birden fazla faktörün rol oynadığı düşünülmektedir.

Retrograd Menstrüasyon Teorisi

En yaygın kabul gören teoridir. Adet kanının bir kısmının fallop tüplerinden geriye doğru karın boşluğuna kaçması ve burada tutunarak büyümesi esasına dayanır. Ancak retrograd menstrüasyon birçok kadında görülürken, hepsinde endometriozis gelişmemesi bu teorinin tek başına açıklama olmadığını gösterir.

Bağışıklık Sistemi Faktörleri

Normal şartlarda bağışıklık sistemi, rahim dışındaki endometrial hücreleri tanıyıp yok eder. Endometriozisli kadınlarda bu mekanizmanın düzgün çalışmadığı düşünülmektedir. Bağışıklık sistemi bozuklukları, dokunun hayatta kalmasına ve büyümesine izin verir.

Genetik Yatkınlık

Endometriozis ailelerde kümelenir. Anne veya kız kardeşinde endometriozis olan kadınlarda risk 7-10 kat artmaktadır. Birden fazla genin hastalığa yatkınlıkta rol oynadığı düşünülmektedir.

Metaplazi Teorisi

Karın zarını döşeyen hücrelerin (periton hücreleri) hormonal veya bağışıklık faktörleriyle endometrial hücrelere dönüşebileceği teorisidir.

Cerrahi Yayılım

Sezaryen veya histerektomi gibi operasyonlar sırasında endometrial hücrelerin cerrahi kesi bölgelerine taşınması mümkündür.

Risk Faktörleri

Artmış Risk:

Ailede endometriozis öyküsü
Erken adet başlangıcı (11 yaşından önce)
Kısa adet döngüleri (27 günden az)
Uzun adet kanamaları (7 günden fazla)
Ağır adet kanaması
Hiç doğum yapmamış olmak
Düşük vücut kitle indeksi
Rahim veya servikal anomaliler

Azalmış Risk:

Çok sayıda gebelik
Uzun süreli emzirme
Geç menarş (ilk adet)
Düzenli egzersiz

Endometriozis Evreleri ve Tipleri

Endometriozis, hastalığın yaygınlığına ve şiddetine göre evrelendirilir. Amerikan Üreme Tıbbı Derneği (ASRM) sınıflaması en yaygın kullanılan sistemdir.

ASRM Evreleme Sistemi

Evre I – Minimal:

Az sayıda yüzeyel lezyon
Yapışıklık yok veya çok az
Genellikle belirti vermeyebilir

Evre II – Hafif:

Daha fazla ve daha derin lezyonlar
Minimal yapışıklık
Hafif-orta şiddette belirtiler

Evre III – Orta:

Çok sayıda derin lezyon
Yumurtalıklarda küçük endometrioma (çikolata kisti)
Belirgin yapışıklıklar
Orta-şiddetli belirtiler

Evre IV – Şiddetli:

Yaygın derin lezyonlar
Büyük endometriomalar (her iki yumurtalıkta)
Yoğun yapışıklıklar
Organlar arası yapışıklıklar

Önemli Not: Evre ile belirti şiddeti her zaman orantılı değildir. Evre I hastalığı olan bir kadın şiddetli ağrı yaşarken, Evre IV hastası minimal belirti gösterebilir.

Endometriozis Tipleri

Peritoneal Endometriozis: Pelvik periton (karın zarı) üzerinde yüzeyel lezyonlar. En yaygın tiptir.

Over Endometrioması (Çikolata Kisti): Yumurtalık içinde oluşan, eski kan içeren kistlerdir. Koyu kahverengi renkleri nedeniyle “çikolata kisti” olarak adlandırılır.

Derin İnfiltratif Endometriozis (DIE): Lezyonların 5 mm’den derin yerleştiği, periton altına uzandığı tiptir. En şiddetli belirtilere neden olur. Bağırsak, mesane, üreterler ve sakrouterin ligamentler etkilenebilir.

Adenomiyozis: Endometrial dokunun rahim kas tabakasına yerleşmesidir. Teknik olarak ayrı bir hastalık olmakla birlikte, endometriozis ile sıklıkla birlikte görülür.

Endometriozis Tanısı Nasıl Konulur?

Endometriozis tanısı zor olabilir ve ortalama tanı süresi 7-10 yıldır. Bu gecikme, belirtilerin “normal adet ağrısı” olarak değerlendirilmesi veya göz ardı edilmesinden kaynaklanır.

Tanı Süreci

1. Detaylı Tıbbi Öykü:

Ağrının karakteri, yeri, şiddeti ve zamanlaması
Adet düzeni ve kanama miktarı
Cinsel ilişkide ağrı
Bağırsak ve mesane semptomları
Kısırlık öyküsü
Aile öyküsü

2. Fizik Muayene:

Pelvik muayene ile ağrılı noktalar, nodüller veya kitleler değerlendirilir
Rahim pozisyonu ve hareketliliği kontrol edilir
Rektovajinal muayene derin endometriozis için önemlidir

3. Görüntüleme Yöntemleri:

Transvajinal Ultrasonografi:

İlk basamak görüntüleme yöntemidir
Endometriomaları (çikolata kistleri) tespit etmede başarılıdır
Derin endometriozis için deneyimli ellerde değerlidir

MR (Manyetik Rezonans):

Derin infiltratif endometriozis için altın standart görüntüleme
Bağırsak, mesane ve üreter tutulumunu değerlendirmede üstün
Cerrahi planlama için önemli

4. Laparoskopi (Kesin Tanı):

Endometriozis’in kesin tanısı laparoskopi ile konulur:

Karın içi kamera ile doğrudan görüntüleme
Lezyonların görsel tespiti
Biyopsi ile histopatolojik doğrulama
Aynı seansta tedavi imkanı

Ancak günümüzde deneyimli merkezlerde, klinik bulgular ve görüntüleme ile kesin tanı konabilmekte ve her hastaya laparoskopi gerekmemektedir.

Tanıda Kullanılan Belirteçler

CA-125:

Endometriozis’te yükselebilir
Spesifik değildir (yumurtalık kanseri, pelvik enfeksiyon, gebelik gibi durumlarda da yükselir)
Tek başına tanı koydurmaz, takipte kullanılabilir

Endometriozis Tedavi Yöntemleri

Endometriozis tedavisi hastanın yaşına, belirti şiddetine, hastalık yaygınlığına ve çocuk sahibi olma isteğine göre bireyselleştirilir. Tedavinin temel hedefleri ağrıyı azaltmak, hastalığın ilerlemesini durdurmak ve doğurganlığı korumaktır.

1. Ağrı Yönetimi

Non-Steroid Anti-inflamatuar İlaçlar (NSAİİ):

İlk basamak ağrı tedavisi
İbuprofen, naproksen gibi ilaçlar
Adet başlamadan önce alınması daha etkili
Uzun süreli kullanımda mide koruyucu ile birlikte

Parasetamol:

Hafif ağrılarda kullanılabilir
NSAİİ’lere ek olarak verilebilir

2. Hormonal Tedaviler

Hormonal tedaviler, östrojen seviyesini düşürerek veya dengeleyerek endometriozis dokusunun büyümesini baskılar.

Kombine Oral Kontraseptifler (Doğum Kontrol Hapları):

İlk basamak hormonal tedavi
Sürekli kullanımda adet kanaması baskılanabilir
Ağrıyı %70-80 oranında azaltabilir
Uzun süreli kullanım güvenlidir

Progestinler:

Tek başına progestin tedavisi
Ağızdan haplar, enjeksiyonlar veya hormonal spiral
Dienogest (Visanne) endometriozis için özel olarak onaylıdır
Endometrium dokusunu inceltir ve kanamayı azaltır

Hormonal Spiral (Levonorgestrel-IUD):

Lokal progestin salınımı
Ağrı ve kanamayı önemli ölçüde azaltır
5 yıla kadar etkili
Sistemik yan etkiler minimal

GnRH Agonistleri:

Geçici “tıbbi menopoz” oluşturur
Çok etkili ancak kemik erimesi riski nedeniyle 6 aydan uzun kullanılmaz
“Add-back” tedavisi ile yan etkiler azaltılabilir

GnRH Antagonistleri (Elagolix, Relugolix):

Yeni nesil oral tedaviler
Daha az yan etki profili
Östrojen baskılanmasını ayarlanabilir şekilde sağlar

Aromataz İnhibitörleri:

Diğer tedavilere dirençli vakalarda
Genellikle diğer hormonlarla kombine kullanılır

3. Cerrahi Tedavi

Laparoskopik Cerrahi:

Altın standart cerrahi yaklaşım
Lezyonların eksizyonu (çıkarılması) veya ablasyonu (yakılması)
Yapışıklıkların giderilmesi
Endometriomaların çıkarılması
Eksizyon, ablasyona tercih edilir (nüks oranı daha düşük)

Endikasyonlar:

Medikal tedaviye yanıtsız ağrı
Büyük endometriomalar (>4 cm)
İnfertilite
Bağırsak veya üriner sistem tutulumu
Tanı belirsizliği

Derin Endometriozis Cerrahisi:

Multidisipliner ekip gerektirir
Jinekolog, kolorektal cerrah, ürolog
Deneyimli merkezlerde yapılmalıdır

Histerektomi (Rahim Alınması):

Son seçenek olarak
Çocuk isteği olmayan, diğer tedavilere yanıtsız vakalarda
Yumurtalıkların korunup korunmayacağı bireysel değerlendirilir
Kesin tedavi değildir, nüks olabilir

4. Tamamlayıcı Yaklaşımlar

Fizyoterapi:

Pelvik taban fizyoterapisi
Ağrı yönetiminde yardımcı

Akupunktur:

Bazı hastalarda ağrı azalması sağlayabilir

Psikolojik Destek:

Kronik ağrı yönetimi
Depresyon ve anksiyete tedavisi
Bilişsel davranışçı terapi

Endometriozis ve Gebelik

Endometriozis, kadın kısırlığının önemli nedenlerinden biridir. Ancak endometriozis tanısı almak hamile kalamayacağınız anlamına gelmez.

Endometriozis Kısırlığa Nasıl Neden Olur?

Yumurtalık fonksiyonunun bozulması
Fallop tüplerinin tıkanması veya hasar görmesi
Yumurtanın yakalanmasının engellenmesi
Pelvik yapışıklıklar
Rahim içi ortamın bozulması
Yumurta kalitesinin etkilenmesi

Hamile Kalma Seçenekleri

Doğal Gebelik:

Hafif endometriozis’te birçok kadın doğal yollarla hamile kalabilir
6-12 ay deneme önerilir

Ovülasyon İndüksiyonu + IUI:

Hafif-orta endometriozis’te
Tüpler açık olmalı

Cerrahi Sonrası Doğal Deneme:

Laparoskopik cerrahi sonrası fertilite artar
Cerrahi sonrası ilk 6-12 ay “altın dönem”dir

Tüp Bebek (IVF):

Orta-şiddetli endometriozis’te
Tüp tıkanıklığı varsa
Diğer yöntemler başarısız olduğunda
İleri yaş hastalarında zaman kaybetmemek için

Gebelikte Endometriozis

Gebelik sırasında belirtiler genellikle azalır veya kaybolur
Yüksek progesteron lezyonları baskılar
Doğum sonrası belirtiler geri dönebilir
Emzirme döneminde belirtiler hafif kalabilir

Endometriozis’te Beslenme ve Yaşam Tarzı

Beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri tek başına endometriozisi tedavi etmez ancak belirtilerin yönetilmesine ve yaşam kalitesinin artırılmasına katkıda bulunabilir.

Beslenme Önerileri

Anti-inflamatuar Beslenme:

Omega-3 yağ asitleri: Balık, ceviz, keten tohumu
Sebze ve meyveler: Özellikle yeşil yapraklı sebzeler
Tam tahıllar: Yulaf, kinoa, bulgur
Baklagiller: Mercimek, nohut
Sağlıklı yağlar: Zeytinyağı, avokado

Sınırlandırılması Önerilen Besinler:

Kırmızı et (haftada 2 porsiyondan fazla değil)
İşlenmiş gıdalar
Trans yağlar ve kızartmalar
Rafine şeker ve unlu mamuller
Aşırı alkol ve kafein
Bazı kadınlarda gluten ve süt ürünleri belirtileri artırabilir

Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Düzenli Egzersiz:

Haftada 150 dakika orta yoğunlukta aerobik egzersiz
Yoga ve pilates pelvik ağrıda faydalı olabilir
Egzersiz endorfin salınımını artırarak ağrıyı azaltır

Stres Yönetimi:

Kronik stres inflamasyonu artırır
Meditasyon, derin nefes egzersizleri
Yeterli uyku (7-8 saat)

Sıcak Uygulama:

Adet döneminde karın bölgesine sıcak uygulama ağrıyı hafifletebilir

Çevresel Faktörler:

Endokrin bozucu kimyasallardan kaçınma
BPA içermeyen plastikler tercih edilmeli
Organik ürünler mümkünse tercih edilmeli

Sık Sorulan Sorular

Endometriozis tamamen iyileşir mi?

Endometriozis kronik bir hastalıktır ve “kesin tedavi”si yoktur. Ancak doğru tedavi yaklaşımıyla belirtiler başarıyla kontrol altına alınabilir ve yaşam kalitesi önemli ölçüde artırılabilir. Menopozla birlikte östrojen seviyelerinin düşmesiyle belirtiler genellikle azalır veya kaybolur, ancak hormon replasman tedavisi alan kadınlarda belirtiler devam edebilir.

Endometriozis kanser yapar mı?

Endometriozis iyi huylu (benign) bir hastalıktır ve kanser değildir. Ancak araştırmalar, endometriozisli kadınlarda bazı yumurtalık kanseri tiplerinin (berrak hücreli ve endometrioid) riskinin çok az artmış olduğunu göstermektedir. Bu risk artışı mutlak olarak düşüktür ve düzenli takip yeterlidir. Endometriozis tanısı kansere yakalanacağınız anlamına gelmez.

Çikolata kisti ile endometriozis aynı şey mi?

Çikolata kisti (endometrioma), endometriozis’in yumurtalıklarda görülen bir formudur. Yumurtalık içinde oluşan, eski kan birikimiyle dolu kistlerdir. Koyu kahverengi renkleri nedeniyle “çikolata kisti” olarak adlandırılır. Her endometriozis hastasında çikolata kisti olmayabilir ve çikolata kisti tek başına endometriozis tanısı koydurur.

Endometriozis olan kadınlar hamile kalabilir mi?

Evet, endometriozisli kadınların çoğu hamile kalabilir. Endometriozis kısırlık riskini artırsa da, hafif endometriozisli kadınların büyük çoğunluğu doğal yollarla hamile kalır. Orta-şiddetli vakalarda cerrahi tedavi sonrası veya yardımcı üreme teknikleri (IUI, IVF) ile gebelik mümkündür. Tanı aldıktan sonra çocuk isteğiniz varsa, erken dönemde üreme sağlığı uzmanına danışmanız önerilir.

Endometriozis ağrısı normal adet ağrısından nasıl ayırt edilir?

Endometriozis ağrısı genellikle normal adet ağrısından farklıdır:

Yıllar içinde giderek şiddetlenir
Ağrı kesicilere yeterli yanıt vermez
Adet öncesi başlar, adet sonrasına kadar sürer
Cinsel ilişki, idrar veya dışkılama sırasında ağrı eşlik eder
Günlük aktiviteleri engelleyecek düzeye ulaşır
Adet dışı dönemlerde de kronik pelvik ağrı olabilir

Endometriozis ameliyatı zorunlu mu?

Hayır, her endometriozis hastası ameliyat gerektirmez. Tedavi bireyselleştirilir. Hafif belirtiler medikal tedaviyle kontrol altına alınabilir. Cerrahi şu durumlarda düşünülür: medikal tedaviye yanıtsız ağrı, büyük endometriomalar, kısırlık, organ tutulumu. Günümüzde “önce medikal tedavi” yaklaşımı benimsenmiştir.

Doğum kontrol hapı endometriozisi tedavi eder mi?

Doğum kontrol hapları endometriozisi “tedavi etmez” ancak belirtileri etkili şekilde yönetir. Haplar endometrial doku büyümesini baskılar, ağrıyı azaltır ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir. Hap bırakıldığında belirtiler geri dönebilir. Uzun süreli kullanım güvenlidir ve çocuk isteği olmayan kadınlarda tercih edilen seçenektir.

Endometriozis hangi yaşlarda görülür?

Endometriozis genellikle üreme çağında (15-49 yaş) görülür. En sık 25-35 yaş arasında tanı konur, ancak belirtiler ergenlikte başlayabilir. Menopoz sonrası östrojen düşüşüyle belirtiler azalır, ancak hormon tedavisi alan kadınlarda devam edebilir. Ergenlik döneminde şiddetli adet ağrısı yaşayan genç kızlarda endometriozis mutlaka akla gelmelidir.

Endometriozis ile Yaşamak: Pratik Öneriler

Endometriozis kronik bir hastalık olduğundan, günlük yaşamla başa çıkmak için stratejiler geliştirmek önemlidir.

Ağrı Yönetimi Stratejileri

Adet Döneminde:

Ağrı kesicileri ağrı başlamadan önce almaya başlayın
Sıcak su torbası veya ısıtıcı ped kullanın
Rahat, sıkı olmayan giysiler giyin
Hafif egzersiz (yürüyüş, germe) ağrıyı hafifletebilir

Kronik Ağrıda:

Pelvik taban fizyoterapisi faydalı olabilir
TENS (transkutanöz elektriksel sinir stimülasyonu) cihazları
Sıcak banyo veya duş
Gevşeme teknikleri ve derin nefes egzersizleri

İş ve Sosyal Yaşam

İşvereninizle durumunuz hakkında açık iletişim kurmayı düşünün
Esnek çalışma saatleri veya evden çalışma seçeneklerini değerlendirin
Ağrılı günler için yedek plan yapın
Sosyal etkinlikleri ağrının daha az olduğu dönemlere planlayın

Duygusal Destek

Kronik ağrı ve kısırlık endişesi duygusal yük oluşturabilir
Profesyonel psikolojik destek almaktan çekinmeyin
Hasta destek gruplarına katılmayı düşünün
Partneriniz ve yakınlarınızla açık iletişim kurun

Doktor Ziyaretlerine Hazırlık

Ağrı günlüğü tutun (ne zaman, nerede, şiddeti)
Adet takviminizi düzenli tutun
Sorularınızı önceden yazın
Mümkünse bir yakınınızı yanınızda götürün

Endometriozis Hakkında Mitler ve Gerçekler

Mit 1: “Şiddetli adet ağrısı normaldir”

Gerçek: Günlük aktiviteleri engelleyen, ağrı kesicilere yanıt vermeyen adet ağrısı normal değildir ve araştırılmalıdır.

Mit 2: “Genç kadınlarda endometriozis olmaz”

Gerçek: Endometriozis ergenlik döneminde bile başlayabilir. İlk adet sonrası şiddetli ağrı yaşayan genç kızlarda endometriozis akla gelmelidir.

Mit 3: “Hamile kalırsanız endometriozis geçer”

Gerçek: Gebelik sırasında belirtiler azalsa da, hastalık geçmez. Doğum sonrası belirtiler geri dönebilir.

Mit 4: “Histerektomi endometriozisi kesin tedavi eder”

Gerçek: Histerektomi bile her zaman kesin çözüm değildir. Yumurtalıklar korunursa veya rahim dışı lezyonlar tamamen çıkarılmazsa nüks olabilir.

Mit 5: “Endometriozis sadece fiziksel bir hastalıktır”

Gerçek: Endometriozis fiziksel belirtilerin yanı sıra depresyon, anksiyete ve ilişki sorunlarına da yol açabilir. Bütüncül yaklaşım önemlidir.

Mit 6: “Ultrasonda görünmüyorsa endometriozis yoktur”

Gerçek: Yüzeyel endometriozis lezyonları ultrasonda görülmeyebilir. Normal ultrason endometriozisi ekarte ettirmez.

Türkiye’de Endometriozis: Farkındalık ve Erişim

Tanı Gecikmesi Sorunu

Türkiye’de de dünya genelinde olduğu gibi, endometriozis tanısında ortalama 7-10 yıllık gecikme yaşanmaktadır. Bu gecikmenin nedenleri:

Adet ağrısının “normal” kabul edilmesi
Kadınların ağrılarının ciddiye alınmaması
Hastalık hakkında farkındalık eksikliği
Uzman sayısının yetersizliği

Tedaviye Erişim

Endometriozis tedavisi SGK kapsamındadır
Laparoskopik cerrahi birçok devlet ve özel hastanede yapılabilmektedir
Hormonal tedaviler reçeteyle eczanelerden temin edilebilir
Tüp bebek tedavisi için SGK belirli koşullarda destek sağlamaktadır

Hasta Hakları

İkinci görüş alma hakkınız vardır
Tedavi seçenekleri hakkında bilgilendirilme hakkınız vardır
Tedaviyi reddetme veya erteleme hakkınız vardır
Tıbbi kayıtlarınıza erişim hakkınız vardır

Sonuç

Endometriozis, kadınların yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilen kronik bir hastalıktır. Ancak erken tanı ve doğru tedavi yaklaşımıyla belirtiler başarıyla yönetilebilir. Şiddetli adet ağrısı, kronik pelvik ağrı veya kısırlık yaşıyorsanız, bu belirtileri “normal” kabul etmeyin ve bir kadın hastalıkları uzmanına başvurun.

Endometriozis tanısı almak, hamile kalamayacağınız veya normal bir yaşam süremeyeceğiniz anlamına gelmez. Günümüzde etkili tedavi seçenekleri mevcuttur ve birçok kadın başarılı tedaviyle ağrısız bir yaşam sürmekte ve anne olmaktadır.

Kendinizi yalnız hissetmeyin; dünyada milyonlarca kadın endometriozisle yaşamaktadır ve destek grupları, hasta toplulukları sizi bu yolculukta destekleyebilir.

Önemli Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Herhangi bir sağlık sorununuz varsa mutlaka bir sağlık profesyoneline danışınız. Tedavi kararları, hastanın bireysel durumuna göre uzman hekim tarafından verilmelidir.

Son güncelleme: Ocak 2026 | GynLobby Kadın Sağlığı Platformu