PCOS Belirtileri: Polikistik Over Sendromu Tanı ve Tedavi Rehberi (2026)
PCOS Belirtileri: Polikistik Over Sendromu Tanı ve Tedavi Rehberi (2026)
Son Güncelleme: Şubat 2026
Yazar: Op. Dr. Olcay İlhan – Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
PCOS Nedir?
Polikistik Over Sendromu (PCOS), üreme çağındaki kadınlarda en sık görülen hormonal bozukluktur. Kadınların yaklaşık %10-15‘ini etkiler. PCOS, yumurtalıklarda çok sayıda küçük kist oluşumu, adet düzensizliği ve aşırı androjen (erkeklik hormonu) üretimi ile karakterizedir.
PCOS sadece bir yumurtalık hastalığı değildir; tüm vücudu etkileyen metabolik bir sendromdur. Erken tanı ve tedavi ile belirtiler kontrol altına alınabilir ve uzun vadeli komplikasyonlar önlenebilir.
PCOS Belirtileri Nelerdir?
1. Adet Düzensizliği
PCOS’un en yaygın belirtisidir.
- Oligomenore: Yılda 8’den az adet görme
- Amenore: 3 ay veya daha uzun süre adet görmeme
- Düzensiz döngüler: 35 günden uzun veya öngörülemeyen döngüler
- Anovülasyon: Yumurtlama olmadan adet görme
2. Hiperandrojenizm (Aşırı Erkeklik Hormonu)
Androjenlerin yükselmesiyle ortaya çıkan belirtiler:
- Hirsutizm: Yüzde, göğüste, karında, sırtta erkek tipi kıllanma
- Akne: Yetişkinlikte devam eden veya şiddetli akne
- Yağlı cilt: Aşırı sebum üretimi
- Saç dökülmesi: Erkek tipi saç dökülmesi (androjenik alopesi)
3. Polikistik Yumurtalıklar
Ultrasonla görülen bulgular:
- Yumurtalıklarda 12 veya daha fazla küçük folikül (2-9 mm)
- Yumurtalık hacminin 10 ml’nin üzerinde olması
- Foliküllerin yumurtalık çevresinde “inci dizisi” görünümü
4. Metabolik Belirtiler
- Kilo alma: Özellikle karın bölgesinde
- Kilo vermekte zorluk
- İnsülin direnci: %70-80 PCOS hastasında görülür
- Acanthosis nigricans: Boyun, koltuk altı, kasıklarda koyu renkli cilt
5. Diğer Belirtiler
- Kısırlık: Anovülasyon nedeniyle hamile kalmada zorluk
- Ruh hali değişiklikleri: Depresyon, anksiyete
- Uyku apnesi: Özellikle kilolu hastalarda
- Yorgunluk: Kronik yorgunluk hissi
- Baş ağrısı: Hormonal dalgalanmalara bağlı
PCOS Nasıl Teşhis Edilir?
Rotterdam Kriterleri
PCOS tanısı için aşağıdaki 3 kriterden en az 2’si bulunmalıdır:
- ✅ Adet düzensizliği veya anovülasyon
- ✅ Klinik veya biyokimyasal hiperandrojenizm
- ✅ Ultrasonografide polikistik yumurtalık görünümü
Önemli: Diğer nedenler (tiroid hastalıkları, hiperprolaktinemi, konjenital adrenal hiperplazi) dışlanmalıdır.
Tanı İçin Yapılan Testler
| Test | Amaç |
|---|---|
| Kan hormon testleri | FSH, LH, östrojen, testosteron, DHEA-S |
| Prolaktin | Hiperprolaktinemi dışlama |
| TSH | Tiroid hastalığı dışlama |
| 17-OH Progesteron | Konjenital adrenal hiperplazi dışlama |
| Açlık insülini ve glukozu | İnsülin direnci değerlendirme |
| Lipid profili | Metabolik risk değerlendirme |
| Pelvik ultrason | Yumurtalık görünümü |
PCOS Tipleri
Tip 1: Klasik PCOS (Frank PCOS)
- Hiperandrojenizm + Anovülasyon + Polikistik yumurtalık
- En ağır form
- Metabolik riskler yüksek
Tip 2: Klasik Non-PCO PCOS
- Hiperandrojenizm + Anovülasyon
- Ultrason normal
- Metabolik riskler yüksek
Tip 3: Ovulatuar PCOS
- Hiperandrojenizm + Polikistik yumurtalık
- Düzenli adet var
- Daha hafif form
Tip 4: Non-Hiperandrojenik PCOS
- Anovülasyon + Polikistik yumurtalık
- Kıllanma ve akne yok
- En hafif form
PCOS Risk Faktörleri
- Genetik: Ailede PCOS öyküsü
- Obezite: Özellikle karın bölgesi yağlanması
- İnsülin direnci: Tip 2 diyabet öyküsü
- Düşük doğum ağırlığı: Prematüre doğum
- Erken puberte: 8 yaşından önce
- Sedanter yaşam: Hareketsiz yaşam tarzı
PCOS Tedavisi
1. Yaşam Tarzı Değişiklikleri (İlk Adım)
Beslenme:
- Düşük glisemik indeksli diyet
- Rafine şeker ve işlenmiş gıdalardan kaçınma
- Protein ve lif ağırlıklı beslenme
- Düzenli öğünler (kan şekeri dengesi)
Egzersiz:
- Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz
- Kardiyovasküler + direnç egzersizleri
- Düzenli fiziksel aktivite
Kilo Kontrolü:
- %5-10 kilo kaybı bile belirtileri önemli ölçüde azaltır
- Adet düzeni düzelebilir
- Ovülasyon başlayabilir
2. İlaç Tedavisi
Adet düzensizliği için:
- Doğum kontrol hapları (kombine OKS)
- Progesteron tedavisi
Hiperandrojenizm için:
- Anti-androjen ilaçlar
- Doğum kontrol hapları
İnsülin direnci için:
- Metformin
- İnositol takviyeleri
Kısırlık için:
- Klomifen sitrat
- Letrozol
- Gonadotropinler
- IVF (gerekirse)
3. Kozmetik Tedaviler
- Lazer epilasyon (hirsutizm için)
- Dermatolojik akne tedavisi
- Saç dökülmesi tedavileri
PCOS ve Hamilelik
PCOS, kadın kısırlığının en yaygın nedenlerinden biridir. Ancak tedavi ile çoğu kadın hamile kalabilir.
Hamile Kalmak İçin:
- Kilo kontrolü: İdeal kiloya ulaşmak
- Ovülasyon indüksiyonu: İlaçla yumurtlama sağlama
- IUI: Aşılama tedavisi
- IVF: Tüp bebek (gerekirse)
Gebelikte Riskler:
- Gestasyonel diyabet
- Preeklampsi
- Erken doğum
- Düşük riski
Düzenli gebelik takibi çok önemlidir.
PCOS’un Uzun Vadeli Riskleri
Tedavi edilmezse PCOS şu riskleri artırır:
- Tip 2 Diyabet: 4 kat artmış risk
- Kardiyovasküler hastalık: Kalp krizi, inme
- Endometrium kanseri: Rahim içi tabaka kanseri
- Metabolik sendrom: Obezite, hipertansiyon, dislipidemi
- Uyku apnesi
- Depresyon ve anksiyete
PCOS Belirtileri Testi
Aşağıdaki belirtilerden kaç tanesini yaşıyorsunuz?
- Düzensiz adet döngüleri
- Yılda 8’den az adet görme
- Yüzde, göğüste, karında istenmeyen kıllanma
- Yetişkinlikte devam eden akne
- Açıklanamayan kilo artışı
- Kilo vermekte zorluk
- Saç dökülmesi veya incelmesi
- Boyunda veya koltuk altında koyu lekeler
- Hamile kalmada zorluk
3 veya daha fazla belirti varsa: Bir kadın hastalıkları uzmanına başvurun.
PCOS ve GynLobby Uygulaması
GynLobby uygulaması ile PCOS’unuzu takip edebilirsiniz:
✅ Adet Takibi: Düzensiz döngülerinizi kaydedin ✅ Belirti Takibi: Kıllanma, akne, kilo değişimlerini not edin ✅ Kilo Takibi: Kilo değişimlerinizi izleyin ✅ Hatırlatıcılar: İlaç ve kontrol hatırlatmaları ✅ Benim Günüm: Döngünüze özel günlük brifingler ✅ GynBot: PCOS hakkında sorularınızı sorun
GynLobby’yi App Store’dan İndirin →
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Bu bölüm için Yoast FAQ bloğu kullanın
Sonuç
PCOS, yaşam boyu yönetim gerektiren kronik bir durumdur. Ancak doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri ile belirtiler kontrol altına alınabilir, hamilelik mümkün olabilir ve uzun vadeli komplikasyonlar önlenebilir.
Unutmayın:
- Erken tanı önemlidir
- Yaşam tarzı değişiklikleri tedavinin temelidir
- Düzenli takip gereklidir
- Tedavi bireyselleştirilmelidir
Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Kesin tanı ve tedavi için mutlaka kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurun.
Yazar: Op. Dr. Olcay İlhan
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı | Jinekolojik Onkoloji
gynlobby.com
İlgili Konular
- Adet Düzensizliği
- İnsülin Direnci ve Kadın Sağlığı
- Yumurtalık Kisti
- Kısırlıkta Psikolojik Destek
- Adet Takvimi
PCOS’un en yaygın belirtileri adet düzensizliği, yüz ve vücutta istenmeyen kıllanma (hirsutizm), akne, kilo alma ve kilo vermekte zorluk, saç dökülmesi ve hamile kalmada güçlüktür.
PCOS tanısı için Rotterdam kriterlerine göre şu 3 kriterden en az 2’si bulunmalıdır: adet düzensizliği, klinik veya laboratuvar olarak yüksek androjen, ultrasonografide polikistik yumurtalık görünümü.
PCOS tamamen iyileşmez ancak tedavi ile belirtiler kontrol altına alınabilir. Yaşam tarzı değişiklikleri, ilaç tedavisi ve gerekirse yardımcı üreme teknikleri ile yönetilebilir.
Evet, PCOS ile hamile kalmak mümkündür. Kilo kontrolü, ovülasyon indüksiyonu ilaçları ve gerekirse tüp bebek tedavisi ile çoğu PCOS hastası hamile kalabilir.
PCOS üreme çağındaki kadınların yaklaşık %10-15’ini etkiler. Ailede PCOS öyküsü olanlar, obez kadınlar ve insülin direnci olanlar daha yüksek risk altındadır.