HPV Nedir? HPV Aşısı, Belirtileri ve Tedavisi

HPV (Human Papilloma Virüs), dünyada en yaygın cinsel yolla bulaşan enfeksiyondur. 200’den fazla HPV tipi bulunmakla birlikte, bunların yaklaşık 40’ı genital bölgeyi etkiler. HPV enfeksiyonlarının büyük çoğunluğu belirti vermeden kendiliğinden iyileşir, ancak bazı yüksek riskli tipler rahim ağzı kanseri ve diğer kanserlere neden olabilir. HPV aşısı, bu kanserleri önlemede son derece etkili ve güvenlidir.

Bu Makalede Öğrenecekleriniz

HPV nedir ve nasıl bulaşır
HPV tipleri ve risk grupları
HPV enfeksiyonu belirtileri
HPV ve kanser ilişkisi
HPV aşısı hakkında her şey
HPV tanı ve tarama yöntemleri
Tedavi seçenekleri
Sık sorulan sorular ve uzman yanıtları

HPV Nedir?

HPV (Human Papilloma Virüs), insan papilloma virüsü anlamına gelir. Deri ve mukoza (iç yüzey) hücrelerini enfekte eden bir virüs ailesidir. 200’den fazla tipi tanımlanmıştır ve bunların bir kısmı genital bölgeyi, bir kısmı ise diğer vücut bölgelerini etkiler.

HPV, cinsel yolla bulaşan en yaygın enfeksiyondur. Cinsel aktif bireylerin yaklaşık %80’i yaşamlarının bir döneminde HPV ile enfekte olur. Ancak enfeksiyonların büyük çoğunluğu (%90’ı) bağışıklık sistemi tarafından 2 yıl içinde temizlenir.

HPV İstatistikleri

Dünyada: Her yıl 300 milyon kadın HPV ile enfekte olur
Türkiye’de: Kadınlarda HPV prevalansı %20-25 civarı
Rahim ağzı kanseri: Yılda dünyada 600.000+ yeni vaka
HPV ve kanser: Rahim ağzı kanserlerinin %99’undan fazlası HPV kaynaklı
Aşı etkinliği: HPV aşısı kanseri önlemede %90+ etkili

HPV Nasıl Bulaşır?

Ana Bulaşma Yolları

Cinsel Temas:

Vajinal, anal veya oral seks
Deri-deri teması (penetrasyon olmadan da bulaşabilir)
Cinsel oyuncak paylaşımı
Kondom tam koruma sağlamaz (temas eden diğer bölgeler)

Diğer Bulaşma Yolları:

Doğum sırasında anneden bebeğe (nadir)
Enfekte ellerin genital bölgeye teması (nadir)
Ortak havlu kullanımı (çok nadir, tartışmalı)

Bulaşma Risk Faktörleri

Erken yaşta cinsel aktivite başlangıcı
Çok sayıda cinsel partner
Partnerin çok sayıda partneri olması
Bağışıklık sistemini baskılayan durumlar (HIV, organ nakli)
Sigara kullanımı
Uzun süreli oral kontraseptif kullanımı
Çok sayıda doğum
Diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar

HPV Tipleri ve Risk Grupları

HPV’ler kanser yapma potansiyellerine göre ikiye ayrılır:

Düşük Riskli HPV Tipleri

Tip 6 ve 11 en yaygın olanlarıdır.

Neden Oldukları:

Genital siğil (kondilom)
Larinks papillomatozisi (ses tellerinde siğil)
Kanser yapmazlar

Yüksek Riskli HPV Tipleri

Tip 16 ve 18 en tehlikeli olanlarıdır (kanserlerin %70’inden sorumlu).

Diğer yüksek riskli tipler: 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 68

Neden Oldukları:

Rahim ağzı kanseri
Vulva kanseri
Vajina kanseri
Anal kanser
Penis kanseri
Orofarinks (boğaz) kanseri

HPV’nin Neden Olduğu Kanserler

Kanser Türü	HPV ile İlişki
Rahim ağzı kanseri	%99+
Anal kanser	%90+
Orofarinks kanseri	%70
Vulva kanseri	%70
Vajina kanseri	%70
Penis kanseri	%60

HPV Belirtileri Nelerdir?

HPV enfeksiyonlarının çoğu belirti vermez. Bu nedenle birçok kişi enfekte olduğunu bilmez ve virüsü farkında olmadan yayabilir.

Genital Siğil Belirtileri

Düşük riskli HPV tiplerinin neden olduğu siğiller:

Genital bölgede, anüs çevresinde veya kasık bölgesinde et benzeri çıkıntılar
Tek veya çok sayıda olabilir
Karnabahar görünümünde veya düz olabilir
Boyutları birkaç mm’den birkaç cm’ye kadar değişir
Genellikle ağrısız
Kaşıntı veya rahatsızlık hissi olabilir
Cinsel ilişkide kanama

Rahim Ağzı Değişikliklerinin Belirtileri

HPV’nin neden olduğu rahim ağzı (serviks) değişiklikleri genellikle belirti vermez. Bu nedenle düzenli tarama (smear testi) çok önemlidir.

İleri evrelerde:

Cinsel ilişki sonrası kanama
Adet dışı kanama
Menopoz sonrası kanama
Anormal vajinal akıntı
Pelvik ağrı

Diğer HPV İlişkili Belirtiler

Orofarinks (Boğaz) HPV:

Genellikle belirti vermez
İleri evrede: yutma güçlüğü, ses değişikliği, boyunda şişlik

Anal HPV:

Anal siğiller
Kaşıntı veya kanama
Anal kanser belirtileri (ileri evrede)

HPV ve Rahim Ağzı Kanseri İlişkisi

HPV Kanser Nasıl Yapar?

Enfeksiyon: HPV rahim ağzı hücrelerini enfekte eder
Kalıcı enfeksiyon: Bağışıklık sistemi virüsü temizleyemezse kalıcı hale gelir
Hücre değişiklikleri: Virüs hücrelerin DNA’sına entegre olur
Displazi: Anormal hücreler oluşur (CIN 1, 2, 3)
Kanser: Tedavi edilmezse yıllar içinde kansere dönüşebilir

Süreç: HPV enfeksiyonundan kansere dönüşüm genellikle 10-20 yıl sürer. Bu uzun süre tarama ve erken müdahale için fırsat verir.

Rahim Ağzı Kanserine İlerleyiş

Normal → HPV Enfeksiyonu → CIN 1 (Hafif Displazi) → CIN 2/3 (Ağır Displazi) → Kanser
           ↓
      %90 kendiliğinden iyileşir

HPV Aşısı

HPV aşısı, HPV enfeksiyonunu ve HPV’nin neden olduğu kanserleri önleyen en etkili yöntemdir.

HPV Aşısı Türleri

1. Gardasil 9 (9 Valanlı):

HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58
En kapsamlı koruma
Günümüzde en çok tercih edilen

2. Gardasil (4 Valanlı):

HPV 6, 11, 16, 18
Siğil + kanser koruması

3. Cervarix (2 Valanlı):

HPV 16, 18
Sadece kanser koruması

HPV Aşısı Kimlere Yapılmalı?

Birincil Hedef Grup:

Kız çocukları: 9-14 yaş (ideal yaş)
Erkek çocukları: 9-14 yaş

Diğer Gruplar:

15-26 yaş arası herkes (cinsel aktivite başlamamış veya başlamış)
27-45 yaş arası (doktorla değerlendirme sonrası)
HIV pozitif bireyler
Bağışıklık sistemi baskılanmış bireyler

HPV Aşısı Dozları

9-14 yaş arası:

2 doz (0 ve 6-12. ayda)

15 yaş ve üzeri:

3 doz (0, 2 ve 6. ayda)

HPV Aşısı Etkinliği

HPV 16/18 enfeksiyonunu önlemede: %90-100
Genital siğili önlemede: %90+
Rahim ağzı kanserini önlemede: %90+
Diğer HPV ilişkili kanserleri önlemede: Yüksek oranda etkili
Koruma süresi: En az 10-12 yıl (muhtemelen ömür boyu)

HPV Aşısı Güvenliği

HPV aşısı son derece güvenlidir. 2006’dan bu yana dünya genelinde 300 milyondan fazla doz uygulanmıştır.

Yaygın Yan Etkiler (Hafif ve Geçici):

Enjeksiyon yerinde ağrı, kızarıklık, şişlik
Baş ağrısı
Yorgunluk
Kas ağrısı
Hafif ateş

Ciddi Yan Etkiler:

Son derece nadir
Ağır alerjik reaksiyon (anafilaksi) çok nadir
Aşı ile otoimmün hastalık veya kısırlık arasında bağlantı kanıtlanmamıştır

HPV Aşısı ile İlgili Mitler ve Gerçekler

Mit	Gerçek
“Aşı kısırlık yapar”	❌ Kanıtlanmamış, milyonlarca kadın aşı sonrası sağlıklı hamile kalmıştır
“Cinsel aktivite başladıysa aşı işe yaramaz”	❌ Yine de faydalıdır, tüm HPV tiplerine maruz kalmamış olabilir
“Aşı olduktan sonra smear testi gerekmez”	❌ Smear testi yine de gereklidir
“Sadece kızlara yapılmalı”	❌ Erkeklere de yapılmalıdır
“Aşı cinsel aktiviteyi teşvik eder”	❌ Araştırmalar aksini göstermektedir

Türkiye’de HPV Aşısı

Ulusal aşı programında değildir (2026 itibarıyla)
Özel aşı merkezlerinde ve hastanelerde ücretli olarak yapılabilir
Bazı ülkelerde (İngiltere, Avustralya, ABD vb.) ulusal programa dahildir

HPV Tanı ve Tarama

HPV Testi

Rahim ağzından alınan sürüntüden HPV DNA’sı araştırılır
Yüksek riskli HPV tiplerini saptar
30 yaş üstü kadınlarda tarama amaçlı kullanılır
Smear testi ile birlikte veya tek başına yapılabilir

Smear Testi (Pap Smear)

Rahim ağzından hücre örneği alınır
Anormal hücreler (displazi) araştırılır
HPV enfeksiyonunun neden olduğu değişiklikleri saptar
Smear testi hakkında detaylı bilgi

Tarama Önerileri (Türkiye)

Yaş	Önerilen Tarama
21-29 yaş	3 yılda bir smear testi
30-65 yaş	5 yılda bir smear + HPV testi VEYA 3 yılda bir smear
65 yaş üzeri	Önceki taramalar normalse durdurulabilir

Genital Siğil Tanısı

Genellikle görsel muayene ile konur
Gerekirse biyopsi yapılabilir
Asetik asit testi (siğilleri beyazlatır)

HPV Tedavisi

HPV enfeksiyonunun kendisi için tedavi yoktur. Bağışıklık sistemi virüsü temizler. Tedavi, HPV’nin neden olduğu lezyonlara yöneliktir.

Genital Siğil Tedavisi

Hasta Tarafından Uygulanan:

İmikimod krem
Podofilotoksin solüsyon/krem
Sinecatechin merhem

Doktor Tarafından Uygulanan:

Kriyoterapi (dondurma)
Trikloroasetik asit (TCA)
Cerrahi eksizyon
Lazer tedavisi
Elektrokoter

Not: Siğiller tedavi edilse bile nüks edebilir (virüs tamamen temizlenene kadar).

Rahim Ağzı Displazisi Tedavisi

CIN 1 (Hafif Displazi):

Genellikle takip edilir (çoğu kendiliğinden iyileşir)
12-24 ay sonra tekrar değerlendirme

CIN 2/3 (Orta-Ağır Displazi):

LEEP (Loop Elektrocerrahi Eksizyon Prosedürü)
Konizasyon (koni biyopsi)
Kriyoterapi
Lazer ablasyon

HPV’den Korunma

Aşılama (En Etkili Yöntem)

HPV aşısı yaptırın
İdeal yaş: 9-14
26 yaşına kadar herkes için önerilir

Güvenli Cinsel Davranış

Kondom kullanımı (tam koruma sağlamaz ama riski azaltır)
Partner sayısını sınırlama
Karşılıklı tek eşlilik
Cinsel sağlık taraması

Düzenli Tarama

Smear testi yaptırın
HPV testi (30 yaş üstü)
Anormal sonuçlarda takip

Genel Sağlık

Sigara içmeyin
Bağışıklık sistemini güçlü tutun
Dengeli beslenme ve egzersiz

Sık Sorulan Sorular

HPV enfeksiyonu geçer mi?

Evet, HPV enfeksiyonlarının %90’ı bağışıklık sistemi tarafından 2 yıl içinde temizlenir. Ancak bazı kişilerde enfeksiyon kalıcı hale gelebilir ve bu durumda kanser riski artar. Bu nedenle düzenli tarama önemlidir.

HPV aşısı kaç yaşına kadar yapılabilir?

HPV aşısı 9-26 yaş arasında önerilmektedir. 27-45 yaş arası bireyler için de doktor değerlendirmesi sonrası yapılabilir. En etkili olduğu dönem cinsel aktivite başlamadan öncedir (9-14 yaş).

HPV pozitif çıktım, kanser mi olacağım?

HPV pozitif çıkmak kanser olacağınız anlamına gelmez. HPV enfeksiyonlarının büyük çoğunluğu kendiliğinden iyileşir. Yüksek riskli HPV varlığında düzenli takip ve gerekirse tedavi ile kanser önlenebilir. HPV’den kansere dönüşüm 10-20 yıl sürer.

Erkeklerde HPV testi yapılıyor mu?

Erkekler için onaylı rutin HPV tarama testi yoktur. Erkeklerde HPV genellikle genital siğil görüldüğünde veya HPV ilişkili kanser saptandığında tanı alır. Erkeklerin de HPV aşısı olması önerilir.

Kondom HPV’den korur mu?

Kondom HPV bulaşma riskini azaltır ancak tam koruma sağlamaz. HPV, kondomun kaplamadığı bölgelerden de bulaşabilir. Yine de kondom kullanımı önerilir çünkü riski %70 kadar azaltır ve diğer cinsel yolla bulaşan hastalıklardan da korur.

HPV aşısı olduktan sonra smear testi gerekli mi?

Evet, HPV aşısı olsanız bile smear testi yaptırmanız gerekir. Aşı tüm HPV tiplerini kapsamaz ve aşı öncesi HPV’ye maruz kalmış olabilirsiniz. Düzenli tarama kanserin erken teşhisi için önemlidir.

Hamileyken HPV aşısı yaptırabilir miyim?

Hamileyken HPV aşısı önerilmez. Gebelik planı varsa aşı tamamlandıktan sonra hamile kalınması tavsiye edilir. Aşı sırasında hamile kalındığı anlaşılırsa, kalan dozlar doğum sonrasına ertelenmelidir. Emzirme döneminde aşı yapılabilir.

HPV partnere söylenmeli mi?

HPV çok yaygın olduğu için partnerinize söylemek sizin kararınızdır. Genital siğil varsa partnerin de muayene olması önerilir. Açık iletişim sağlıklı ilişkiler için önemlidir. Partnerin de tarama ve aşı yaptırması faydalıdır.

Sonuç

HPV çok yaygın bir enfeksiyondur ve çoğu kişi yaşamının bir döneminde HPV ile karşılaşır. İyi haber şu ki, enfeksiyonların büyük çoğunluğu kendiliğinden iyileşir ve HPV aşısı ile kanser önlenebilir.

HPV aşısı güvenli ve etkilidir. Kendiniz ve çocuklarınız için HPV aşısını değerlendirin. Aşı olmasanız bile düzenli smear testi ile erken tanı mümkündür.

HPV pozitif çıkmak korkutucu olabilir ancak panik yapmayın. Doktorunuzla birlikte uygun takip ve tedavi planı oluşturabilirsiniz. Erken teşhis ve tedavi ile HPV ilişkili kanserler önlenebilir.

Önemli Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Herhangi bir sağlık sorununuz varsa mutlaka bir sağlık profesyoneline danışınız. Tedavi kararları, hastanın bireysel durumuna göre uzman hekim tarafından verilmelidir.

Son güncelleme: Ocak 2026 | GynLobby Kadın Sağlığı Platformu