Rahim Ağzı Kanseri: Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi

Rahim ağzı kanseri (serviks kanseri), rahim ağzı hücrelerinden kaynaklanan ve HPV (Human Papilloma Virüs) enfeksiyonu ile doğrudan ilişkili bir kanser türüdür. Dünyada kadınlarda 4. en sık görülen kanserdir. Ancak düzenli tarama (smear testi) ve HPV aşısı ile tamamen önlenebilir bir kanserdir. Erken evrede tedavi başarısı çok yüksektir.

Bu Makalede Öğrenecekleriniz

Rahim ağzı kanseri nedir ve HPV ilişkisi
Risk faktörleri
Belirtiler ve erken tanı
Tarama yöntemleri
Tanı ve evreleme
Tedavi seçenekleri (cerrahi, radyoterapi, kemoterapi)
Önleme ve HPV aşısı
Sık sorulan sorular ve uzman yanıtları

Rahim Ağzı Kanseri Nedir?

Rahim ağzı kanseri, rahmin alt kısmı olan serviksin (rahim ağzı) hücrelerinden kaynaklanan kanserdir. Serviks, rahim ile vajinayı birleştiren dar bir kanal yapısındadır.

Epidemiyoloji

Dünyada kadınlarda 4. en sık kanser
Gelişmekte olan ülkelerde daha sık
Türkiye’de yılda yaklaşık 4,500 yeni vaka
Ortalama tanı yaşı: 45-50
HPV aşısı ve tarama ile önlenebilir

Rahim Ağzı Kanseri Türleri

Tür	Sıklık	Özellik
Skuamöz hücreli karsinom	%70-80	En sık, ektoserviksten köken
Adenokarsinom	%20-25	Endoservikal bezlerden köken
Adenoskuamöz karsinom	%3-5	Her iki komponenti içerir
Diğer (küçük hücreli, vb.)	<%1	Nadir, agresif

HPV ve Rahim Ağzı Kanseri İlişkisi

HPV’nin Rolü

Rahim ağzı kanserlerinin %99’undan fazlası HPV ile ilişkili
Yüksek riskli HPV tipleri (özellikle 16, 18) sorumlu
HPV 16: Skuamöz kanserlerin %50’si
HPV 18: Adenokarsinomların %50’si
HPV enfeksiyonundan kansere ilerleme: 10-20 yıl

HPV Enfeksiyonundan Kansere İlerleme

HPV Enfeksiyonu → CIN 1 → CIN 2 → CIN 3 → İnvaziv Kanser
     ↓              ↓        ↓        ↓
  Çoğu geriler   %60 geriler  Tedavi gerekir  Tedavi gerekir

CIN (Servikal İntraepitelyal Neoplazi): Kanser öncesi değişiklikler

HPV hakkında detaylı bilgi

Risk Faktörleri

Ana Risk Faktörleri

Risk Faktörü	Açıklama
HPV enfeksiyonu	En önemli neden (%99+)
Erken yaşta cinsel ilişki	<16 yaş
Çok sayıda cinsel partner	HPV maruziyeti artar
Sigara	2 kat risk artışı
İmmün yetmezlik	HIV, immünsüpresyon
Çok sayıda doğum	5+ doğum
Uzun süreli OKS kullanımı	>5 yıl (hafif artış)
Düşük sosyoekonomik düzey	Taramaya erişim azlığı
Tarama yaptırmamak	En önemli önlenebilir faktör

Koruyucu Faktörler

HPV aşısı (%90+ koruma)
Düzenli smear taraması
Prezervatif kullanımı (kısmi koruma)
Sigara bırakma

Rahim Ağzı Kanseri Belirtileri

Erken Evre (Genellikle Belirtisiz)

Çoğu erken evre kanser belirti vermez
Tarama ile tespit edilir
Bu nedenle düzenli smear çok önemli

İleri Evrede Belirtiler

Kanama:

Cinsel ilişki sonrası kanama (en sık)
Adetler arası kanama
Menopoz sonrası kanama
Düzensiz veya ağır adet kanaması

Akıntı:

Sulu, pembe veya kanlı akıntı
Kötü kokulu akıntı (ileri evrede)

Ağrı:

Pelvik ağrı
Cinsel ilişki sırasında ağrı
Bel ve bacak ağrısı (ileri evrede)

İleri Evre Belirtileri:

İdrarda kan
Dışkıda kan
Bacak şişmesi (lenfödem)
Böbrek yetmezliği bulguları
Kilo kaybı

⚠️ Uyarı

Cinsel ilişki sonrası kanama mutlaka değerlendirilmelidir!

Tarama ve Erken Tanı

Tarama Neden Önemli?

Kanser öncesi değişiklikler (CIN) tespit edilir
CIN tedavisi ile kanser önlenir
Erken evre kanser yakalanır
Tarama ile rahim ağzı kanseri ölümleri %80 azaltılabilir

Tarama Yöntemleri

1. Smear Testi (Pap Smear):

Rahim ağzından hücre örneği
Anormal hücreleri tespit eder
21-65 yaş arası kadınlara önerilir

2. HPV Testi:

Yüksek riskli HPV varlığını tespit eder
Smear ile birlikte (co-testing) veya tek başına
30 yaş üstü kadınlarda tercih edilen

3. HPV + Smear Birlikte (Co-testing):

En kapsamlı tarama
Her ikisi negatifse 5 yılda bir tekrar

Smear testi hakkında detaylı bilgi

Tarama Önerileri (Güncel Kılavuzlar)

Yaş	Öneri
<21	Tarama önerilmez
21-29	3 yılda bir smear
30-65	5 yılda bir HPV testi VEYA 5 yılda bir co-testing VEYA 3 yılda bir smear
>65	Önceki taramalar normalse durdurulabilir

Tanı Yöntemleri

1. Kolposkopi

Anormal smear sonrası yapılır:

Rahim ağzının büyüteçle incelenmesi
Asetik asit ve Lugol ile değerlendirme
Şüpheli alanlardan biyopsi

Kolposkopi hakkında detaylı bilgi

2. Biyopsi

Punch Biyopsi:

Kolposkopi eşliğinde
Küçük doku örneği

LEEP/Konizasyon:

Tanı + tedavi
Daha geniş doku örneği

LEEP/Konizasyon hakkında detaylı bilgi

3. Görüntüleme (Evreleme İçin)

MR (Manyetik Rezonans):

Lokal evreleme için en iyi yöntem
Tümör boyutu
Parametrial yayılım
Lenf nodu değerlendirmesi

BT (Bilgisayarlı Tomografi):

Uzak metastaz taraması
Lenf nodu değerlendirmesi

PET-BT:

İleri evrede
Metastaz araştırması
Tedavi yanıtı değerlendirmesi

4. Sistoskopi / Rektoskopi

İleri evrede
Mesane ve rektum tutulumu değerlendirmesi

Evreleme (FIGO 2018)

Rahim ağzı kanseri klinik olarak evrelenir (görüntüleme ve muayene ile).

Evre I – Servikse Sınırlı

Alt Evre	Tanım
IA1	Stromal invazyon ≤3 mm
IA2	Stromal invazyon >3 mm ve ≤5 mm
IB1	Tümör >5 mm ve ≤2 cm
IB2	Tümör >2 cm ve ≤4 cm
IB3	Tümör >4 cm

Evre II – Serviks Ötesine Yayılım

Alt Evre	Tanım
IIA1	Vajina üst 2/3, parametrium tutulumu yok, ≤4 cm
IIA2	Vajina üst 2/3, parametrium tutulumu yok, >4 cm
IIB	Parametrium tutulumu var

Evre III – Pelvik Duvar ve/veya Alt Vajina

Alt Evre	Tanım
IIIA	Alt vajina tutulumu
IIIB	Pelvik duvar tutulumu ve/veya hidronefroz
IIIC1	Pelvik lenf nodu metastazı
IIIC2	Para-aortik lenf nodu metastazı

Evre IV – Komşu Organ veya Uzak Metastaz

Alt Evre	Tanım
IVA	Mesane veya rektum mukoza tutulumu
IVB	Uzak metastaz

Tedavi Seçenekleri

Tedavi; evreye, tümör boyutuna, hastanın yaşına ve çocuk isteğine göre planlanır.

Tedavi Özeti

Evre	Tedavi
IA1 (LVI-)	Konizasyon veya basit histerektomi
IA1 (LVI+), IA2	Radikal histerektomi veya radyoterapi
IB1, IB2, IIA1	Radikal histerektomi + lenfadenektomi VEYA kemoradyoterapi
IB3, IIA2	Kemoradyoterapi (tercih) veya radikal cerrahi
IIB ve üzeri	Kemoradyoterapi
IVB	Sistemik kemoterapi ± palyatif radyoterapi

1. Cerrahi Tedavi

Konizasyon:

Evre IA1, çocuk isteği var
Rahim korunur
Yakın takip gerekir

Basit Histerektomi:

Evre IA1, çocuk isteği yok
Rahim + rahim ağzı alınır
Yumurtalıklar korunabilir

Radikal Histerektomi (Wertheim-Meigs):

Evre IA2-IB2, IIA1
Rahim + rahim ağzı + parametrium + vajina üst kısmı
Pelvik lenfadenektomi
± Para-aortik lenfadenektomi

Cerrahi Yaklaşımlar:

Laparotomi (açık)
Laparoskopik
Robotik
Erken evrede minimal invaziv mümkün

Radikal Trakelektomi:

Genç, çocuk isteği olan, erken evre
Serviks + parametrium alınır
Rahim korunur
Gebelik mümkün

2. Radyoterapi

Ne Zaman Kullanılır:

Evre IB3 ve üzeri (birincil tedavi)
Cerrahi sonrası adjuvan
Medikal nedenlerle cerrahi yapılamayanlar

Radyoterapi Türleri:

Eksternal Radyoterapi:

Dışarıdan, pelvik bölgeye
Günlük seanslar, 5-6 hafta

Brakiterapi:

Rahim ağzına yerleştirilen aplikatörlerle
İç ışınlama
Yüksek doz, birkaç seans

Kemoradyoterapi:

Radyoterapi + eş zamanlı kemoterapi
Haftalık sisplatin en sık
Tek başına radyoterapiden daha etkili

3. Kemoterapi

Eş Zamanlı (Radyoterapi ile):

Haftalık sisplatin
Radyoterapinin etkisini artırır

Sistemik Kemoterapi:

İleri evre veya nüks hastalık
Sisplatin + Paklitaksel
Karboplatin + Paklitaksel

Hedefe Yönelik Tedaviler:

Bevacizumab (ileri evre ve nükste)
Pembrolizumab (PD-L1 pozitif veya MSI-H)

Evreye Göre Tedavi Detayları

Evre IA1 (Mikroinvaziv)

Lenfovasküler İnvazyon (LVI) Yok:

Konizasyon (çocuk isteği varsa) veya
Basit histerektomi
Lenf nodu değerlendirmesi gerekmez

LVI Var:

Radikal histerektomi + pelvik lenfadenektomi veya
Radyoterapi

Evre IA2, IB1, IB2, IIA1

Standart:

Radikal histerektomi + pelvik lenfadenektomi
± Para-aortik lenfadenektomi

Alternatif:

Primer kemoradyoterapi

Doğurganlık Koruyucu (Seçilmiş Hastalar):

Radikal trakelektomi + lenfadenektomi
Evre IA2, IB1 (≤2 cm)

Evre IB3, IIA2, IIB ve Üzeri

Standart Tedavi:

Primer kemoradyoterapi
Eksternal RT + brakiterapi
Eş zamanlı haftalık sisplatin

Cerrahi:

Genellikle önerilmez
Seçilmiş vakalarda neoadjuvan KT sonrası düşünülebilir

Evre IVB (Metastatik)

Sistemik kemoterapi
Sisplatin/Karboplatin + Paklitaksel + Bevacizumab
İmmünoterapi (pembrolizumab)
Palyatif radyoterapi (kanama, ağrı kontrolü)
Destekleyici bakım

Cerrahi Tedavinin Önemi

Jinekolojik Onkolog Farkı

Rahim ağzı kanseri cerrahisi jinekolojik onkolog tarafından yapılmalıdır:

Radikal cerrahide deneyim
Komplikasyon yönetimi
Doğru lenfadenektomi
Sinir koruyucu teknikler
Daha iyi onkolojik sonuçlar

Jinekolojik onkoloji önemi hakkında detaylı bilgi

Sinir Koruyucu Cerrahi

Mesane ve bağırsak fonksiyonlarını korur
Cinsel fonksiyonu korur
Deneyimli merkezlerde uygulanır

Prognoz (Beklenen Sonuçlar)

5 Yıllık Sağkalım

Evre	5 Yıllık Sağkalım
Evre I	%85-95
Evre II	%60-80
Evre III	%30-50
Evre IV	%10-20

Prognozu Etkileyen Faktörler

Olumlu:

Erken evre
Küçük tümör boyutu
Lenf nodu negatif
LVI yok
Skuamöz histoloji

Olumsuz:

İleri evre
Büyük tümör (>4 cm)
Lenf nodu pozitif
Parametrial tutulum
Adenokarsinom/Adenoskuamöz

Önleme

HPV Aşısı

En Etkili Önleme Yöntemi:

Rahim ağzı kanserini %90+ önler
HPV 16 ve 18’e karşı koruma
9-26 yaş arası önerilir
İdeal: 11-12 yaş (cinsel aktivite öncesi)

Aşı Türleri:

Gardasil 9 (9 tip HPV)
Gardasil 4 (4 tip HPV)
Cervarix (2 tip HPV)

HPV aşısı hakkında detaylı bilgi

Düzenli Tarama

21 yaşından itibaren smear testi
30 yaşından itibaren HPV testi
Kılavuzlara uygun aralıklarla

Diğer Önlemler

Sigara bırakma
Prezervatif kullanımı
Cinsel partner sayısını sınırlama
Anormal smear sonuçlarının takibi

Tedavi Sonrası Takip

Takip Programı

Süre	Sıklık
İlk 2 yıl	3-4 ayda bir
3-5. yıl	6 ayda bir
5. yıldan sonra	Yılda bir

Takipte Yapılanlar

Semptom sorgulaması
Fizik ve pelvik muayene
Vajinal kaf smear (cerrahi sonrası)
Görüntüleme (şüphe varsa)

Nüks Belirtileri

Vajinal kanama
Pelvik veya bel ağrısı
Bacak şişmesi
İdrar/dışkı problemleri
Kilo kaybı

Sık Sorulan Sorular

Rahim ağzı kanseri belirtileri nelerdir?

Erken evrede genellikle belirti vermez, tarama ile tespit edilir. İleri evrede cinsel ilişki sonrası kanama, adetler arası kanama, menopoz sonrası kanama, kanlı veya kokulu akıntı, pelvik ağrı görülebilir. Cinsel ilişki sonrası kanama mutlaka değerlendirilmelidir.

Rahim ağzı kanseri önlenebilir mi?

Evet, rahim ağzı kanseri HPV aşısı ve düzenli tarama ile büyük oranda önlenebilir. HPV aşısı %90 üzerinde koruma sağlar. Düzenli smear testi ile kanser öncesi değişiklikler (CIN) tespit edilip tedavi edilebilir, böylece kansere ilerleme engellenir.

HPV aşısı rahim ağzı kanserinden korur mu?

Evet, HPV aşısı rahim ağzı kanserinin en önemli nedeni olan HPV enfeksiyonuna karşı %90 üzerinde koruma sağlar. Özellikle HPV 16 ve 18’e karşı etkilidir. Cinsel aktivite başlamadan önce yapılması (9-14 yaş) en etkili sonucu verir, ancak 26 yaşına kadar önerilir.

Rahim ağzı kanseri tedavi edilebilir mi?

Erken evrede yakalandığında %85-95 oranında tedavi edilebilir. Evre IA’da cerrahi ile kür sağlanır. İleri evrelerde kemoradyoterapi ile iyi sonuçlar alınabilir. Düzenli tarama ile erken tanı hayat kurtarır.

Rahim ağzı kanseri olduktan sonra hamile kalınabilir mi?

Çok erken evrede (IA1-IB1, ≤2 cm tümör) seçilmiş genç hastalarda doğurganlık koruyucu cerrahi (radikal trakelektomi) yapılabilir. Rahim korunarak sadece serviks alınır. Bu işlem sonrası gebelik mümkündür ancak riskli gebelik olarak takip edilir.

Smear testi ne sıklıkla yapılmalı?

21-29 yaş arası 3 yılda bir smear, 30-65 yaş arası 5 yılda bir HPV testi veya 3 yılda bir smear önerilir. 65 yaş üstünde önceki taramalar normalse durdurulabilir. Anormal sonuç varsa daha sık takip gerekir.

Rahim ağzı kanserinde radyoterapi mi cerrahi mi daha iyi?

Erken evrede (IA-IB2, IIA1) cerrahi ve radyoterapi eşit etkinliktedir, hasta ve tümör özelliklerine göre seçilir. Cerrahi genç hastalarda tercih edilir (over fonksiyonu korunur). İleri evrede (IB3 ve üzeri) kemoradyoterapi standart tedavidir.

Rahim ağzı kanseri genetik midir?

Rahim ağzı kanseri nadiren kalıtsaldır, çoğu HPV enfeksiyonuna bağlıdır. Ancak bağışıklık sistemi ve HPV’yi temizleme yeteneği genetik faktörlerden etkilenebilir. BRCA mutasyonları rahim ağzı kanseri riskini artırmaz.

Sonuç

Rahim ağzı kanseri, HPV aşısı ve düzenli tarama ile önlenebilir bir kanserdir. Smear testi ile kanser öncesi değişiklikler tespit edilip tedavi edilerek kansere ilerleme engellenebilir.

Erken evrede tedavi başarısı çok yüksektir. Cerrahi veya radyoterapi ile kür sağlanabilir. İleri evrelerde kemoradyoterapi etkili bir tedavi seçeneğidir.

HPV aşısı genç kızlara ve kadınlara mutlaka yapılmalıdır. 21 yaşından itibaren düzenli smear taraması ihmal edilmemelidir. Cinsel ilişki sonrası kanama gibi uyarıcı belirtiler değerlendirilmelidir.

Rahim ağzı kanserini yenmek mümkün – erken tanı ve önleme ile!

Önemli Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Herhangi bir sağlık sorununuz varsa mutlaka bir sağlık profesyoneline danışınız.

Son güncelleme: Ocak 2026 | GynLobby Kadın Sağlığı Platformu