Yumurtalık Kisti Nedir? Belirtileri, Türleri ve Tedavi Yöntemleri

# Yumurtalık Kisti Nedir? Belirtileri, Türleri ve Tedavi Yöntemleri

**Yumurtalık kistleri**, kadınlarda sık görülen, yumurtalıklarda oluşan sıvı dolu keseciklerdir. Üreme çağındaki kadınların büyük çoğunluğu hayatlarının bir döneminde yumurtalık kisti ile karşılaşır. Kistlerin çoğu zararsızdır ve kendiliğinden kaybolur. Ancak bazı kistler büyüyebilir, ağrıya neden olabilir veya komplikasyonlara yol açabilir. Bu nedenle yumurtalık kistlerinin doğru değerlendirilmesi ve takibi önemlidir.

—

## Bu Makalede Öğrenecekleriniz

– Yumurtalık kisti nedir ve nasıl oluşur

– Kist türleri ve özellikleri

– Dikkat edilmesi gereken belirtiler

– Çikolata kisti (endometrioma) nedir

– Tanı için kullanılan yöntemler

– Güncel tedavi seçenekleri

– Kist ve gebelik ilişkisi

– Sık sorulan sorular ve uzman yanıtları

—

## Yumurtalık Kisti Nedir?

Yumurtalık kisti, yumurtalık içinde veya üzerinde oluşan, sıvı veya yarı katı madde ile dolu keseciklerdir. Kistler çok yaygındır ve çoğu kadın farkında olmadan yumurtalık kisti taşır.

Normal yumurtalık döngüsünde her ay bir folikül (yumurta kesesi) gelişir ve yumurtlama sırasında patlar. Bazen bu süreçte aksaklıklar olur ve kistler oluşabilir. Çoğu kist fonksiyoneldir, yani normal yumurtalık aktivitesiyle ilişkilidir ve birkaç hafta veya ay içinde kendiliğinden kaybolur.

Ancak bazı kistler fonksiyonel değildir ve tedavi gerektirebilir. Bu kistler arasında endometrioma (çikolata kisti), dermoid kist ve kistadenomlar yer alır.

### Yumurtalık Kisti İstatistikleri

– **Görülme sıklığı:** Üreme çağındaki kadınların %5-10’unda herhangi bir anda kist bulunur

– **Fonksiyonel kist oranı:** Tüm kistlerin %70-80’i fonksiyoneldir

– **Kendiliğinden gerileme:** Fonksiyonel kistlerin büyük çoğunluğu 2-3 ay içinde kaybolur

– **Kanser riski:** Menopoz öncesi kistlerin %1’den azı kötü huyludur

– **Çikolata kisti:** Endometriozisli kadınların %20-40’ında görülür

—

## Yumurtalık Kisti Türleri

Yumurtalık kistleri iki ana kategoride değerlendirilir: fonksiyonel (fizyolojik) kistler ve patolojik kistler.

### A. Fonksiyonel Kistler

Normal yumurtalık aktivitesiyle ilişkili, genellikle zararsız kistlerdir.

**1. Foliküler Kist:**

En sık görülen kist tipidir.

– Folikül yumurtlama sırasında patlamadığında oluşur

– Genellikle 2-5 cm boyutundadır

– Çoğunlukla belirti vermez

– 1-3 ay içinde kendiliğinden kaybolur

**2. Korpus Luteum Kisti:**

Yumurtlamadan sonra oluşan sarı cisimden (korpus luteum) kaynaklanır.

– Yumurtlama sonrası folikül kapanıp içi sıvı ile dolduğunda oluşur

– 3-10 cm boyutuna ulaşabilir

– Adet gecikmesine neden olabilir

– Bazen kanayabilir (hemorajik korpus luteum)

– Genellikle birkaç hafta içinde kaybolur

**3. Teka Lutein Kistleri:**

– Çoğul gebelik veya tüp bebek tedavisi sırasında görülebilir

– Yüksek hCG hormonuna bağlı gelişir

– Genellikle her iki yumurtalıkta ve çok sayıda

– Tedavi sonlandığında veya doğum sonrası geriler

### B. Patolojik Kistler

Normal yumurtalık aktivitesinden bağımsız, anormal doku büyümesiyle oluşan kistlerdir.

**1. Endometrioma (Çikolata Kisti):**

Endometriozis hastalığının yumurtalıktaki formudur.

– Rahim iç tabakası dokusunun yumurtalıkta büyümesiyle oluşur

– İçi eski kan ile doludur (koyu kahverengi, çikolata görünümü)

– 2-20 cm boyutlarına ulaşabilir

– Ağrı ve kısırlığa neden olabilir

– Tedavi edilmezse büyümeye devam eder

– [Endometriozis hakkında detaylı bilgi için tıklayın](/saglik-rehberi/endometriozis/)

**2. Dermoid Kist (Matür Kistik Teratom):**

Germ hücrelerinden (üreme hücreleri) kaynaklanan iyi huylu tümörlerdir.

– İçinde saç, yağ, diş, kıkırdak gibi dokular bulunabilir

– Genellikle tek taraflı, ancak %10-15 iki taraflı

– Yavaş büyür

– Torsiyon riski yüksektir

– Çoğunlukla 20-40 yaş arası görülür

– Cerrahi tedavi gerektirir

**3. Kistadenomlar:**

Yumurtalık yüzey epitelinden kaynaklanan tümörlerdir.

*Seröz Kistadenom:*

– İnce, berrak sıvı içerir

– Genellikle tek bölmeli

– Çok büyük boyutlara ulaşabilir (30 cm+)

*Müsinöz Kistadenom:*

– Kalın, yapışkan sıvı içerir

– Çok bölmeli olabilir

– Çok büyük boyutlara ulaşabilir

– Tek taraflı olma eğiliminde

**4. Fonksiyonel Olmayan Basit Kistler:**

– Net bir nedeni olmayan basit kistler

– Genellikle izlenir

– Büyük veya semptomatik olanlar tedavi edilir

—

## Yumurtalık Kisti Belirtileri Nelerdir?

Yumurtalık kistlerinin çoğu belirti vermez ve rutin ultrason muayenesinde tesadüfen saptanır. Ancak kist büyüdüğünde, rüptüre olduğunda veya komplikasyon geliştiğinde çeşitli belirtiler ortaya çıkabilir.

### Genel Belirtiler

**Pelvik Ağrı:**

– Alt karında veya kasık bölgesinde künt ağrı

– Tek taraflı (kistin olduğu tarafta) ağrı

– Adet döneminde şiddetlenen ağrı

– Cinsel ilişkide ağrı (disparoni)

**Karın Şişliği ve Dolgunluk:**

– Karında şişkinlik hissi

– Büyük kistlerde belirgin karın genişlemesi

– Erken doyma hissi

**Adet Düzensizlikleri:**

– Adet gecikmesi

– Dönemler arası lekelenme

– Ağrılı adetler

– Düzensiz kanamalar

**Mesane ve Bağırsak Belirtileri:**

– Sık idrara çıkma

– Mesaneyi tam boşaltamama hissi

– Kabızlık

– Bağırsak hareketlerinde değişiklik

**Hormonal Belirtiler (Bazı Kist Türlerinde):**

– Düzensiz adet

– Anormal kıllanma

– Akne

### Acil Belirtiler: Komplikasyonlar

Aşağıdaki durumlar acil tıbbi müdahale gerektirir:

**Over Torsiyonu (Yumurtalık Dönmesi):**

– Ani başlayan, şiddetli tek taraflı karın ağrısı

– Bulantı ve kusma

– Ateş

– Kistin kendi etrafında dönmesiyle kan akışı kesilir

– Acil cerrahi gerektirir

**Kist Rüptürü (Yırtılması):**

– Ani başlayan keskin pelvik ağrı

– Karın içi kanamaya bağlı baş dönmesi, bayılma

– Karın sertliği

– Ateş olabilir

**Enfekte Kist:**

– Ateş

– Karın ağrısı

– Genel halsizlik

### Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

– Ani başlayan şiddetli karın ağrısı

– Ateş eşliğinde karın ağrısı

– Bulantı ve kusma ile birlikte karın ağrısı

– Bayılma veya baş dönmesi

– Anormal vajinal kanama

– Karında hızlı büyüme veya şişlik

—

## Çikolata Kisti (Endometrioma) Nedir?

Çikolata kisti, yumurtalık kistlerinin özel ve önemli bir türüdür. Endometriozis hastalığının yumurtalıklardaki formudur.

### Nasıl Oluşur?

Normalde rahim içini döşeyen endometrium dokusu, yumurtalık içine yerleşir ve burada büyür. Bu doku her adet döngüsünde kanama yapar, ancak kan dışarı atılamadığı için yumurtalık içinde birikir. Zamanla koyu kahverengi, çikolata görünümünde eski kan ile dolu bir kist oluşur.

### Özellikleri

– Koyu kahverengi, yoğun sıvı içerir

– Tek veya iki taraflı olabilir

– Boyutu 2-20 cm arasında değişir

– Kronik pelvik ağrıya neden olur

– Kısırlık nedeni olabilir

– Tedavi edilmezse büyümeye devam eder

– Ameliyat sonrası nüks riski vardır

### Çikolata Kisti Belirtileri

– Şiddetli adet ağrısı (dismenore)

– Kronik pelvik ağrı

– Cinsel ilişkide ağrı

– Ağrılı dışkılama (özellikle adet döneminde)

– Kısırlık

– [Endometriozis belirtileri hakkında detaylı bilgi](/saglik-rehberi/endometriozis/)

### Tedavisi

– Hormonal tedavilerle büyüme baskılanabilir

– Cerrahi (kistektomi) ile çıkarılabilir

– Laparoskopik cerrahi tercih edilir

– Nüksü önlemek için ameliyat sonrası hormonal tedavi önerilir

– Çocuk isteği olan kadınlarda tedavi planı özelleştirilir

—

## Yumurtalık Kisti Tanısı Nasıl Konulur?

### 1. Tıbbi Öykü ve Semptom Değerlendirmesi

– Ağrının karakteri, yeri ve zamanlaması

– Adet düzeni

– Doğurganlık öyküsü

– Aile öyküsü (over kanseri)

### 2. Fizik Muayene

– Bimanuel pelvik muayene

– Karın muayenesi

– Kitle varlığı ve hassasiyet değerlendirmesi

### 3. Görüntüleme Yöntemleri

**Pelvik Ultrasonografi:**

Altın standart görüntüleme yöntemidir.

– Transvajinal ultrason (en hassas)

– Transabdominal ultrason

– Kistin boyutu, yapısı, içeriği değerlendirilir

– Basit kist mi, kompleks kist mi belirlenir

**Doppler Ultrasonografi:**

– Kist içi ve çevresinde kan akışı değerlendirilir

– Kötü huylu kistlerde kan akışı artmıştır

**MR (Manyetik Rezonans):**

– Kompleks kistlerin detaylı değerlendirmesi

– Endometrioma tanısında yardımcı

– Dermoid kist tanısında üstün

**BT (Bilgisayarlı Tomografi):**

– Genellikle ilk tercih değil

– Acil durumlarda veya kanser şüphesinde kullanılabilir

### 4. Laboratuvar Testleri

**CA-125:**

– Yumurtalık kanseri belirteci

– Endometriozis, enfeksiyon, gebelik gibi durumlarda da yükselebilir

– Menopoz sonrası kadınlarda daha değerli

– Tek başına tanı koydurmaz

**HE4:**

– Yeni tümör belirteci

– CA-125 ile birlikte kullanılır

**Gebelik Testi:**

– Üreme çağındaki her kadında yapılmalı

– Ektopik gebeliği ekarte etmek için

**Tam Kan Sayımı:**

– Enfeksiyon veya kanama değerlendirmesi

### 5. IOTA Kriterleri ve RMI Skoru

Kistlerin iyi huylu mu kötü huylu mu olduğunu değerlendirmek için standardize skorlama sistemleri kullanılır:

– Basit kurallar (Simple Rules)

– Risk Malignite İndeksi (RMI)

– O-RADS sınıflaması

—

## Yumurtalık Kisti Tedavi Yöntemleri

Tedavi yaklaşımı kistin tipine, boyutuna, hastanın yaşına, belirtilerine ve çocuk isteğine göre belirlenir.

### 1. Bekle-Gözle (İzlem)

Aşağıdaki durumlarda tedavi gerekmeyebilir:

– Fonksiyonel görünümlü basit kistler

– 5-7 cm’den küçük kistler

– Belirti vermeyen kistler

– Üreme çağındaki kadınlar

**Takip:** 6-8 hafta sonra ultrason kontrolü. Çoğu fonksiyonel kist bu sürede kaybolur.

### 2. İlaç Tedavisi

**Ağrı Kontrolü:**

– NSAİİ ilaçlar (ibuprofen, naproksen)

**Hormonal Tedavi:**

– Doğum kontrol hapları yeni fonksiyonel kist oluşumunu önleyebilir

– Mevcut kisti küçültmez

– Endometriomada hormon tedavisi büyümeyi baskılayabilir

### 3. Cerrahi Tedavi

**Cerrahi Endikasyonları:**

– 7-10 cm’den büyük kistler

– 2-3 adet döngüsünde küçülmeyen kistler

– Kompleks görünümlü kistler

– Menopoz sonrası kistler

– Semptomatik kistler

– Torsiyon veya rüptür

– Kanser şüphesi

**Cerrahi Yöntemler:**

*Laparoskopik Kistektomi:*

– En sık tercih edilen yöntem

– Karında küçük kesilerle yapılır

– Yumurtalık korunur, sadece kist çıkarılır

– Hızlı iyileşme

– 1-2 gün hastanede kalış

*Laparoskopik Ooferektomi:*

– Yumurtalığın tamamının çıkarılması

– Büyük veya nüks kistlerde

– Menopoz sonrası kadınlarda tercih edilebilir

*Açık Cerrahi (Laparotomi):*

– Çok büyük kistlerde

– Kanser şüphesi varsa

– Yapışıklık nedeniyle laparoskopi yapılamıyorsa

### 4. Acil Durumlar

**Over Torsiyonu:**

– Acil laparoskopi

– Mümkünse yumurtalık kurtarılır (detorsiyon)

– Nekroz varsa ooferektomi

**Kist Rüptürü:**

– Hafif vakalarda ağrı kesici ve izlem

– Aktif kanamada cerrahi müdahale

—

## Yumurtalık Kisti ve Gebelik

### Gebelikte Kist Görülme Sıklığı

Gebeliğin erken döneminde yapılan ultrasonda kadınların %1-4’ünde yumurtalık kisti saptanır. Bunların çoğu korpus luteum kistleridir ve gebeliği destekler.

### Gebelikte Kist Yönetimi

**Korpus Luteum Kisti:**

– Normal gebelik bulgusu

– Gebeliğin ilk 10-12 haftasında progesteron üretir

– Genellikle 2. trimesterde kendiliğinden kaybolur

– Tedavi gerektirmez

**Diğer Kistler:**

– Çoğu izlenir

– 6 cm’den küçük basit kistler genellikle sorun çıkarmaz

– Büyük veya kompleks kistlerde dikkatli takip

– Torsiyon riski nedeniyle farkındalık önemli

**Gebelikte Cerrahi:**

– Mümkünse kaçınılır

– Torsiyon veya rüptürde acil cerrahi

– Elektif cerrahi gerekirse 2. trimester (14-20. hafta) tercih edilir

### Kist ve Hamile Kalma

– Fonksiyonel kistler genellikle gebeliği engellemez

– Endometriomalar kısırlık nedeni olabilir

– Büyük kistler yumurtalık fonksiyonunu etkileyebilir

– PCOS‘ta multipl küçük kistler ve yumurtlama bozukluğu görülür

—

## Yumurtalık Kistlerinde Beslenme ve Yaşam Tarzı

### Beslenme Önerileri

**Tercih Edilmesi Gereken Besinler:**

– Sebze ve meyveler (antioksidan kaynakları)

– Tam tahıllar

– Baklagiller

– Omega-3 açısından zengin balıklar

– Probiyotik gıdalar

**Sınırlandırılması Gereken Besinler:**

– İşlenmiş gıdalar

– Rafine şeker ve un

– Kırmızı et (aşırı tüketim)

– Trans yağlar

– Kafein ve alkol (aşırı tüketim)

### Yaşam Tarzı Değişiklikleri

– Düzenli egzersiz

– İdeal kilo kontrolü

– Stres yönetimi

– Yeterli uyku

– Sigara bırakma

—

## Sık Sorulan Sorular

### Yumurtalık kisti kanser midir?

Hayır, yumurtalık kistlerinin büyük çoğunluğu iyi huyludur ve kanser değildir. Menopoz öncesi kadınlarda kistlerin %1’den azı kötü huyludur. Ancak menopoz sonrası dönemde veya belirli risk faktörü olan kadınlarda kistler daha dikkatli değerlendirilmelidir. Ultrason bulguları, tümör belirteçleri ve hasta özellikleri birlikte değerlendirilerek karar verilir.

### Yumurtalık kisti kendiliğinden geçer mi?

Evet, fonksiyonel kistlerin (foliküler ve korpus luteum kistleri) büyük çoğunluğu 2-3 ay içinde kendiliğinden kaybolur. Bu nedenle belirti vermeyen basit kistler genellikle izlenir. Ancak endometrioma, dermoid kist ve kistadenomlar kendiliğinden geçmez ve tedavi gerektirebilir.

### Çikolata kisti neden oluşur?

Çikolata kisti, endometriozis hastalığının bir parçasıdır. Normalde rahim içini döşeyen endometrium dokusu, yumurtalık içine yerleşir ve büyür. Bu doku her adet döngüsünde kanama yapar ve kan yumurtalık içinde birikir. Zamanla eski kan koyu kahverengiye döner ve çikolata görünümü alır. Kesin nedeni bilinmemekle birlikte genetik, hormonal ve bağışıklık faktörlerinin rol oynadığı düşünülmektedir.

### Yumurtalık kisti hamile kalmayı engeller mi?

Fonksiyonel kistler genellikle gebeliği engellemez ve tedavi edilmeden hamile kalınabilir. Ancak endometriomalar ve büyük kistler kısırlık nedeni olabilir. Endometriomalar yumurtalık dokusuna zarar vererek yumurta kalitesini ve sayısını etkileyebilir. Bu durumda cerrahi tedavi veya yardımcı üreme teknikleri gerekebilir.

### Yumurtalık kisti ameliyatı tehlikeli mi?

Yumurtalık kisti ameliyatları günümüzde genellikle laparoskopik (kapalı) yöntemle yapılır ve güvenlidir. Komplikasyon oranları düşüktür. Olası riskler arasında kanama, enfeksiyon, çevre organlara zarar ve anestezi riskleri sayılabilir. Ameliyat kararı, kistin özellikleri ve hastanın durumu değerlendirilerek verilir.

### Kist olan yumurtalık alınır mı?

Her kist ameliyatında yumurtalık alınmaz. Çoğu durumda sadece kist çıkarılır (kistektomi) ve yumurtalık korunur. Yumurtalığın tamamı ancak çok büyük kistlerde, nüks durumunda, menopoz sonrası kadınlarda veya kanser şüphesi varsa alınır. Çocuk isteği olan kadınlarda yumurtalık korunmaya çalışılır.

### Doğum kontrol hapı kist tedavisinde kullanılır mı?

Doğum kontrol hapları mevcut kisti küçültmez ancak yeni fonksiyonel kist oluşumunu önleyebilir. Bu nedenle tekrarlayan fonksiyonel kisti olan kadınlarda koruyucu olarak kullanılabilir. Endometriomada ise ameliyat sonrası nüksü önlemek için hormon tedavisi uygulanabilir.

### Menopozda yumurtalık kisti tehlikeli mi?

Menopoz sonrası yumurtalıklarda yeni kist oluşması beklenmedik bir durumdur çünkü yumurtlama durmuştur. Bu dönemde saptanan kistler daha dikkatli değerlendirilmelidir. Kanser riski menopoz öncesine göre daha yüksektir, ancak çoğu kist yine de iyi huyludur. CA-125 tümör belirteci ve detaylı ultrason değerlendirmesi yapılır.

—

## Sonuç

Yumurtalık kistleri kadınlarda çok sık görülen, çoğunlukla zararsız oluşumlardır. Fonksiyonel kistlerin büyük bölümü kendiliğinden geçer ve tedavi gerektirmez. Ancak endometrioma, dermoid kist gibi patolojik kistler veya büyük, semptomatik kistler tedavi edilmelidir.

Kist tanısı aldıysanız panik yapmayın. Doktorunuz kistin tipini, boyutunu ve özelliklerini değerlendirerek size en uygun yaklaşımı önerecektir. Düzenli jinekolojik kontroller, kistlerin erken saptanması ve uygun takibi için önemlidir.

Şiddetli karın ağrısı, bulantı-kusma veya baş dönmesi gibi belirtiler gelişirse torsiyon veya rüptür ihtimali nedeniyle hemen acil servise başvurun.

—

**Önemli Uyarı:** Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Herhangi bir sağlık sorununuz varsa mutlaka bir sağlık profesyoneline danışınız. Tedavi kararları, hastanın bireysel durumuna göre uzman hekim tarafından verilmelidir.

*Son güncelleme: Ocak 2026 | GynLobby Kadın Sağlığı Platformu*

—